این مقاله به بررسی و تمایز بین دو نوع خط ترک در مینای دندان، به نامهای خطوط ترک سنتی و خطوط ترک داخلی میپردازد و اهمیت تشخیص آنها در دندانپزشکی ترمیمی را برای انتخاب درمان مناسب و حفظ ساختار دندان بیان میکند.
با مطالعه این مقاله، با تفاوتهای ظاهری، ساختاری و بالینی این دو نوع ترک، و همچنین روشهای تشخیص آنها با استفاده از بزرگنمایی آشنا خواهید شد.
⚡⚡⚡ دکتر فواد شهابیان — متخصص پروتزهای دندانی و ایمپلنت
مقدمه :
خطوط ترک یا Craze lines در مینای دندان، به خصوص در دندانهای جلویی یا anterior teeth، رایج هستند و اغلب به عنوان بخشی طبیعی از روند پیری در نظر گرفته میشوند.
این خطوط معمولاً فقط در مینا یا enamel دیده میشوند و به عاج یا dentin نفوذ نمیکنند و عموماً به عنوان غیرساختاری و خوشخیم در نظر گرفته میشوند.
با این حال، به طور فزایندهای تشخیص داده میشود که آنها ممکن است نشانههای اولیه مشکلات ساختاری مهمتر در دندان باشند.
این مقاله به تفاوت بین خطوط ترک معمولی یا traditional craze lines و نوع جدیدی از خطوط در مینا به نام "خطوط ترک داخلی" یا internal craze lines میپردازد.
هدف این مقاله، ارائه یک توصیف روشن از این دو نوع خط، بحث در مورد اهمیت بالینی آنها، و برجسته کردن تفاوتهای ظاهری و ویژگیهای رنگ پذیری آنها است که به درک و مدیریت بهتر ناهنجاریهای مینا کمک میکند.
روش و مواد :
چهار دندان کشیده شده که خطوط ترک قابل مشاهده و داخلی داشتند، انتخاب و با استفاده از میکروسکوپ استریو برای مشاهده ویژگیهای ساختاری خطوط مورد بررسی قرار گرفتند.
برشهای عرضی از قسمتهای تاج دندانها برای مستندسازی تفاوتها بین خطوط ترک معمولی (که از محل اتصال عاج-مینا یا DEJ تا سطح مینا امتداد مییابند) و خطوط ترک داخلی (که از DEJ شروع میشوند اما در میانه راه مینا خاتمه مییابند) تهیه شد.
علاوه بر این، مشاهده داخل دهانی تحت بزرگنمایی بالا برای شناسایی تفاوتهای بصری بین دو نوع خط انجام شد، و اشاره شد که خطوط ترک معمولی را میتوان رنگآمیزی کرد در حالی که خطوط ترک داخلی را نمیتوان رنگآمیزی کرد.
نتایج :
معاینه با میکروسکوپ، دو نوع متمایز از خطوط را نشان داد: خطوط ترک معمولی که از DEJ تا سطح مینا امتداد مییابند و خطوط ترک داخلی که در داخل مینا خاتمه مییابند.
مشاهدات داخل دهانی تأیید کرد که این خطوط را میتوان تحت بزرگنمایی بالا تشخیص داد.
خطوط ترک معمولی به صورت خطوط پیوسته تا سطح مینا ظاهر میشوند و میتوان آنها را رنگآمیزی کرد، در حالی که خطوط ترک داخلی کوتاهتر هستند، به سطح نمیرسند و نمیتوان آنها را رنگآمیزی کرد.
خطوط ترک داخلی به صورت قطعه قطعه ظاهر میشوند و به سطح بیرونی مینا نمیرسند.
خطوط رتزیوس یا striae of Retzius به عنوان یک مانع بین خطوط ترک داخلی و مینای بیرونی عمل میکنند و فقط بر ظاهر آنها تأثیر میگذارند.
مشاهدات آزمایشگاهی یا in vitro نشان داد که خطوط ترک معمولی از سطح بیرونی مینا تا DEJ امتداد مییابند، در حالی که خطوط ترک داخلی از اواسط مینا یا مرز بین مینای بیرونی و داخلی تا DEJ امتداد مییابند.
بحث :
ظهور بزرگنمایی و عکاسی دندانپزشکی با فناوری پیشرفته، به ویژه در درمانهای ترمیمی و اندودنتیک یا endodontic treatments، ضروری شده است و امکان مشاهده دقیق ناهنجاریهای مینا را فراهم میکند.
این فناوریها اکنون بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند و بسیاری از ناهنجاریهایی را که قبلاً به سختی قابل تشخیص بودند، آشکار میکنند.
با این حال، ترانسیلومینیشن یا transillumination برای تمایز بین خطوط ترک خوشخیم و ترکهای ساختاری مهمتر مناسب نیست، زیرا باعث میشود همه ترکها برجستهتر به نظر برسند.
در تشخیص بافتشناسی یا histological diagnosis، خطوط ترک داخلی را میتوان با ساختارهای دیگر مانند دستههای مینایی یا enamel tufts اشتباه گرفت.
این دستهها مناطقی با مواد معدنی کمتر یا hypomineralized هستند که از میلههای مینایی یا enamel rods و مواد بین منشوری یا interprismatic substances تشکیل شدهاند که به دلیل تطبیق فضایی کریستالها در داخل مینا تشکیل میشوند.
اگرچه علت دستههای مینایی به طور واضح مشخص نشده است، اما بین خطوط ترک داخلی، سن و عادات پارافانکشنال یا parafunctional habits ارتباط وجود دارد.
این مشکلات بیشتر در بیماران میانسال و مسن مشاهده میشود.
در دندانپزشکی ترمیمی یا restorative dentistry، توانایی تمایز بین خطوط ترک معمولی و داخلی اهمیت زیادی دارد.
به عنوان مثال، خطوط ترک معمولی اغلب میتوانند با استفاده از روشهای سایش ذرات هوا یا air particle abrasion و مواد رزینی یا resin materials پوشانده شوند یا تمیز شوند تا لکهها از بین بروند.
این مورد در مورد خطوط ترک داخلی که در عمق مینا قرار دارند و پوشاندن موثر آنها دشوارتر است، صدق نمیکند.
تشخیص وجود خطوط ترک داخلی به دندانپزشکان اجازه میدهد تا در مورد عمق مداخله مورد نیاز تصمیمات آگاهانه بگیرند.
در درمانهای ترمیمی با حداقل تهاجم که با هدف بهبود زیبایی انجام میشوند، درک این نکته که خطوط ترک داخلی در عمق مینای دندان قرار دارند، به این معنی است که برداشتن یا پوشاندن این خطوط ممکن است نیاز به از بین بردن بیشتر مینای بیرونی داشته باشد.
این دانش به متخصصان دندانپزشکی کمک میکند تا بین نتایج زیبایی و حفظ ساختار دندان تعادل برقرار کنند.
نتیجهگیری :
شناسایی خطوط ترک داخلی در مینای دندان انسان اهمیت بالینی زیادی دارد.
تمایز بین خطوط ترک معمولی که از DEJ تا سطح مینا امتداد مییابند و خطوط ترک داخلی که در میانه راه از طریق مینا خاتمه مییابند، میتواند دقت تشخیص را افزایش دهد و به تصمیم گیری درست برای درمان کمک کند.
تشخیص خطوط ترک داخلی ممکن است نشاندهنده علل یا مشکلات متفاوتی در مقایسه با خطوط ترک معمولی باشد، در نتیجه بر روشهای پیشگیری و درمان در دندانپزشکی تأثیر میگذارد.
شناسایی خطوط ترک داخلی به عنوان یک دسته جدید، درک سلامت مینا را افزایش میدهد و پایه و اساسی برای بهبود رویکردهای تشخیصی و درمانی فراهم میکند.
تحقیقات بیشتر برای بررسی شیوع، علل و تأثیرات طولانی مدت خطوط ترک داخلی مورد نیاز است که در نهایت منجر به بهبود درک و مدیریت این مشکلات دندانی میشود.
با وجود اینکه مقاله به تمایز بین خطوط ترک سنتی و داخلی میپردازد، اما به طور دقیق مشخص نمیکند که چگونه میتوان این دو نوع ترک را از هم تشخیص داد. با این حال، بر اساس اطلاعات ارائه شده در مقاله، میتوان به نکات زیر برای افتراق این دو نوع ترک اشاره کرد:
ویژگیهای بصری:
امتداد: خطوط ترک سنتی از DEJ تا سطح مینا امتداد مییابند، در حالی که خطوط ترک داخلی در میانه راه مینا خاتمه مییابند.
رنگ: خطوط ترک سنتی معمولاً تیرهتر از مینای اطراف هستند و میتوان آنها را رنگآمیزی کرد، در حالی که خطوط ترک داخلی سفید رنگ هستند و رنگ نمیپذیرند.
قطعه قطعه بودن: خطوط ترک داخلی به صورت قطعه قطعه و منقطع دیده میشوند، در حالی که خطوط ترک سنتی پیوسته هستند.
محدوده سنی: خطوط ترک داخلی بیشتر در بیماران میانسال و مسن مشاهده میشود.
روشهای تشخیصی:
بزرگنمایی: استفاده از بزرگنمایی مانند میکروسکوپهای دندانپزشکی، برای تشخیص خطوط ترک داخلی ضروری است، زیرا این خطوط با چشم غیرمسلح به سختی قابل مشاهده هستند.
ترانسیلومینیشن: این روش برای تمایز بین خطوط ترک سنتی و داخلی مناسب نیست، زیرا باعث میشود همه ترکها برجستهتر به نظر برسند.
میکروسکوپ: معاینه میکروسکوپی مقاطع عرضی دندانها میتواند به طور قطعی نوع ترک را مشخص کند.
عوامل مؤثر بر ظاهر:
زاویه دید: خطوط ترک داخلی معمولاً فقط از زوایای خاص قابل مشاهده هستند.
نورپردازی: نورپردازی مناسب برای تشخیص خطوط ترک داخلی ضروری است.
خطوط رتزیوس: این خطوط میتوانند بر ظاهر خطوط ترک داخلی تأثیر بگذارند و آنها را به صورت قطعه قطعه نشان دهند.
به طور خلاصه، برای افتراق خطوط ترک سنتی و داخلی باید به ویژگیهای بصری مانند امتداد، رنگ و پیوستگی خطوط توجه کرد. همچنین، استفاده از بزرگنمایی و نورپردازی مناسب در تشخیص این خطوط بسیار موثر است. در نهایت، معاینه میکروسکوپی میتواند به طور قطعی نوع ترک را مشخص کند.