TMD
تعریف
TMD یا اختلالات گیجگاهیفکی (Temporomandibular Disorders) اصطلاحی چترگونه برای گروهی ناهمگن از اختلالات عضلانیاسکلتی و نوروماسکولار است که مفصل گیجگاهیفکی (TMJ)، عضلات جونده و ساختارهای مرتبط را درگیر میکند. تظاهرات بالینی آن شامل درد، صداهای مفصلی (کلیک یا کرپیتاسیون) و محدودیت یا تغییر در حرکات فک است.
این مجموعه طیفی از دردِ مایوفاشیال، جابهجایی دیسک و آرترالژی/آرتریت را در بر میگیرد و ماهیتی چندعاملی (بیوسایکوسوشیال) دارد.
مرز مفهوم و سوءبرداشتها
رایجترین و پرهزینهترین سوءبرداشت این است که TMD یک بیماری واحد است و علت آن «اکلوژن نامناسب» است. شواهد چند دههی اخیر نشان میدهد نقش عوامل اکلوزال در TMD ناچیز است؛ TMD یک اختلال بیوسایکوسوشیال است که پارافانکشن، استرس، حساسیت مرکزی (central sensitization) و عوامل روانشناختی در آن نقش محوری دارند.
به همین دلیل این تصور که تنظیم اکلوزال یا اکلوزال اکوئیلیبریشن، TMD را درمان میکند نادرست و حتی خطرناک است. سوءبرداشت دیگر این است که هر کلیک مفصلی نیازمند درمان است؛ در حالی که بخش بزرگی از موارد TMD خودمحدودشوندهاند و مداخلهی برگشتناپذیر در آنها نامطلوب است.
نقش در تصمیمگیری درمانی
درک ماهیت TMD، مسیر درمان را به سمت مداخلات محافظهکارانه، برگشتپذیر و مبتنی بر شواهد هدایت میکند: آموزش بیمار، خوددرمانی، فیزیوتراپی، اسپلینت و مدیریت پارافانکشن و عوامل روانشناختی، پیش از هر اقدام دیگری. این مفهوم همچنین تعیین میکند که پیش از شروع درمانهای ترمیمی یا پروتزی گسترده، وضعیت مفصل و عضلات ارزیابی شود.
TMD از پزشک میخواهد در برابر وسوسهی «اصلاح بایت» مقاومت کند، چون دستبردن به فرز، بهندرت یک اختلال بیوسایکوسوشیال را درمان میکند.
محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندانپزشکان و دانشجویان دندانپزشکی تهیه شده است.