افزایش بعد عمودی (Vertical Dimension): دیدگاههای داوسون، شواهد جدید و پروتکل درمانی
مقدمه: بعد عمودی (VD) مبحثی پیچیده
این قسمت به موضوع مهم و پیچیده افزایش بعد عمودی (VD) پرداخته شده. این مبحث یک موضوع مطلق نیست و نظرات تخصصی مختلفی در مورد آن وجود دارد. هدف این پادکست، ارائه یک نقطه شروع برای مطالعه بیشتر و شکلگیری دیدگاه شخصی مخاطب است.
۱. دیدگاه دکتر داوسون (Dr. Dawson)
تعریف VD: داوسون VD را به عنوان طول انقباضی ثابت و تکرارشونده عضلات تعریف میکند.
نظریه اصلی: او معتقد است طول عضلات ثابت و غیرقابل تغییر است. اگر بافتهای سخت (مانند دندان) مانع این طول شوند، عضلات به مرور زمان بر این مقاومت غلبه کرده و به طول اصلی خود باز میگردند.
داوسون میگوید وقتی کندیل در رابطه مرکزی (CR) قرار میگیرد، ممکن است تداخلهای خلفی ایجاد شود که به اپن بایت قدامی منجر میشود.
استفاده از فضای اپن بایت: از آنجا که در خالت ذکر شده طول عضلات تغییر نمیکند، میتوان از فضای اپن بایت قدامی برای ترمیم دندانهای ساییدهشده استفاده کرد.
داوسون معتقد است VD به طور دائمی افزایش نمییابد و پس از مدتی، با بازسازی استخوان آلوئولار، به حالت اولیه بازمیگردد.
محدوده افزایش VD: او حداکثر افزایش قابل انجام را ۱.۵ تا ۲ میلیمتر میداند که به اندازه دو برابر حرکت فوقانی کوندیل در CR است.
هدف افزایش VD از دید داوسون: اصلیترین هدف، ایجاد فضای ترمیمی است.
شرایط موفقیت (از دید داوسون): تماسهای یکنواخت با شدت یکسان در CR و گایدنس قدامی عالی.
۲. دیدگاههای جایگزین و شواهد متناقض
دکتر فرادیانی (Dr. Fradiani): معتقد است VD میتواند تا ۴ تا ۵ میلیمتر در ناحیه قدامی افزایش یابد، البته با رعایت شرایط خاص.
مطالعه سیستماتیک ریویو: یک مطالعه ی سیستماتیک ریویو از ۹۰۲ مقاله، ۹ مقاله معتبر را بررسی کرد و به نتایج زیر رسید:
افزایش VD در صورت اندیکاسون ایمن و قابل پیشبینی است، بهویژه با استفاده از پروتزهای ثابت.
بیماران پس از افزایش VD علائم و نشانههایی را تجربه میکنند، اما این علائم با گذشت زمان و انطباق بیمار خودبهخود برطرف میشوند.
این مطالعه نظریه بازگشت شدید داوسون را رد میکند و نشان میدهد که بازگشت VD به آن شدتی که داوسون میگوید، نیست.
۳. مقدار افزایش بعد عمودی
حداکثر مقدار: داوسون ۱.۵ تا ۲ میلیمتر و برخی دیگر تا ۴ تا ۵ میلیمتر را پیشنهاد میکنند.
فضای آزاد (Freeway Space): برخی متخصصان اندازهگیری فضای آزاد فیزیولوژیک (۲-۳ میلیمتر) را پیشنهاد میکنند. اگر فضای آزاد بیمار بیشتر باشد، میتوان VD را افزایش داد.
انطباق بیمار: مطالعات نشان دادهاند که بیماران حتی در صورت افزایش VD فراتر از فضای آزاد خود، میتوانند سازگار شوند. به همین دلیل پیشنهاد میشود به جای یک نقطه ثابت، یک "Comfort Zone" برای فک پایین در نظر گرفته شود.
توصیه کلی: از آنجایی که حداکثر مقدار دقیق مشخص نیست، بهتر است VD به حداقل مقدار مورد نیاز افزایش یابد.
۴. پروتکل درمانی و انطباق بیمار
اول پروتز موقت: هرگز نباید مستقیماً به سمت پروتز ثابت رفت. ابتدا باید از پروتز موقت در VD جدید استفاده شود.
دوره انطباق: این دوره موقت به بیمار اجازه میدهد تا با VD جدید سازگار شود و علائم اولیه برطرف گردند.
پیگیری: مطالعات کوتاهمدت (۵-۷ روز) ناراحتی بیمار را نشان میدهند، اما مطالعات میانمدت و بلندمدت (۱ ماه یا بیشتر) از کاهش مشکلات با گذشت زمان خبر میدهند.
دوره موقت پیشنهادی: توصیه میشود بیمار حداقل یک ماه از پروتزهای موقت استفاده کند تا انطباق کامل حاصل شود.
🌟 دکتر فواد شهابیان متخصص پروتزهای دندانی و ایمپلنت