این نوتکست به بررسی دو گروه مهم از مواد سرامیکی در دندانپزشکی ترمیمی میپردازد: سرامیکهای پلیکریستالاین و سرامیکهای هیبرید (Resin-Matrix). تمرکز این اپیزود بر تفاوتهای ساختاری، ویژگیهای مکانیکی و پیامدهای بالینی هر گروه است.
درک ساختار مواد، مسیر انتخاب بالینی را مشخص میکند. از سرامیکهای کاملاً کریستالی با استحکام بالا تا مواد هیبریدی با رفتار نزدیکتر به دندان طبیعی، هدف این نوتکست کمک به تصمیمگیری آگاهانه در انتخاب متریال است.
این گروه دارای ساختاری کاملاً کریستالی و فاقد فاز شیشهای هستند. نبود فاز شیشهای باعث میشود این مواد قابل اچ با اسید هیدروفلوئوریک نباشند اما در عوض، مقاومت بالایی در برابر گسترش ترک از خود نشان میدهند و تافنس و استحکام مکانیکی بالایی دارند.
آلومینا بهطور تاریخی برای افزایش استحکام سرامیکها از طریق dispersion strengthening استفاده میشد. اگرچه بیوکامپتیبل و دارای فلکسورال استرنت بالاست، اما بهدلیل بروز شکستهای حجمی (Bulk fracture) و جایگزینی تدریجی با زیرکونیا، امروزه کاربرد آن محدود شده است.
نمونههای کلاسیک شامل Procera AllCeram و In-Ceram Alumina هستند.
مهمترین ویژگی زیرکونیا، توانایی Phase Transformation است؛ مکانیسمی که در پاسخ به استرس، باعث افزایش استحکام ماده میشود.
در میان انواع مختلف، HIP Zirconia (White Blocks) بهصورت کاملاً سینترشده عرضه میشود، همگنتر است و پس از میلینگ نیازی به فایر ندارد. با این حال، فشار بیشتری به ابزار میلینگ وارد میکند و احتمال ایجاد نقصهای سطحی در آن وجود دارد.
طبق تعریف ADA در سال ۲۰۱۳، موادی که عمدتاً از ترکیبات غیرآلی ریفرکتوری تشکیل شده باشند در گروه سرامیکها قرار میگیرند. بر اساس این تعریف، مواد رزینماتریکس نیز وارد دسته سرامیکها شدند.
در این گروه، یک ماتریکس آلی با ذرات یا شبکهٔ سرامیکی تقویت میشود و رفتاری متفاوت از سرامیکهای کلاسیک ایجاد میکند.
مانند Lava Ultimate؛ شامل نانومرهای سیلیکا و زیرکونیا با پوشش سیلان (حدود ۸۰٪ وزنی). این مواد خاصیت جذب شوک دارند و مقاومت شکست بالاتری نسبت به سرامیکهای کلاسیک نشان میدهند.
کاربرد بالینی آنها عمدتاً به اینله، آنله و ونیر محدود میشود و برای کراون کامل توصیه نمیشوند.
روش آمادهسازی سطح: سندبلاست، تمیز کردن، و سپس باند یونیورسال.
مانند Vita Enamic؛ دارای شبکهٔ سرامیکی متخلخل است که با پلیمر نفوذ داده شده. این ساختار از نظر بیومکانیکی شباهت زیادی به عاج و استخوان دارد.
خواصی مانند سختی و الاستیسیته نزدیک به انامل طبیعی بوده و این مواد را برای ترمیمهای مینیمالیستی، بهویژه در دندانهای دچار Erosion، مناسب میسازد.
مانند Cerasmart؛ متشکل از ذرات آلومینا، باریم و سیلیکات در ماتریکس پلیمری. این مواد دارای Resilience بالا و فلکسورال استرنت مناسب هستند.
سرامیکهای هیبرید بهویژه در ترمیمهای ایمپلنت-ساپورت اهمیت دارند؛ زیرا ایمپلنت فاقد لیگامان پریودنتال است و توانایی جذب شوک ندارد، در حالیکه این مواد میتوانند نقش Shock Absorber را ایفا کنند.
انتخاب متریال سرامیکی، صرفاً انتخاب یک نام تجاری نیست؛ بلکه نتیجهٔ درک ساختار، رفتار مکانیکی و تطبیق آن با شرایط بیولوژیک و پروتزی بیمار است.