مستأجر اینستاگرام

اگر امروز از یک دندانپزشک بپرسی کجا می‌شود پیدایت کرد، جوابش تقریباً همیشه یک آیدی اینستاگرام است. این جواب غلط نیست. اینستاگرام جایی است که مخاطب هست، پیام سریع می‌رسد و برای شروع هیچ چیزی لازم نداری جز یک موبایل. مشکل جای دیگری است.

چیزی که در اینستاگرام می‌سازی مال توست. عکس، متن، ویدیو، دانشی که پشتش گذاشته‌ای، همه مال توست. ولی سه چیز مال تو نیست: آدرس، دسترسی، و بایگانی. و در عمل همین سه‌تا تعیین می‌کنند که کارت چقدر می‌ماند.

اجاره‌نشینی در عمل یعنی چه

اکانت هر لحظه می‌تواند بسته یا هک شود. هیچ مرجعی نیست که بروی شکایت کنی و کسی جوابت را بدهد. سال‌ها کار پشت یک رمز عبور و یک تصمیم خودکار است.

اینکه پستت را چند نفر ببینند تصمیم پلتفرم است، نه تصمیم تو. الگوریتم عوض می‌شود و بازدید نصف می‌شود، بدون اینکه تو کاری کرده باشی.

پست دو سال پیشت عملاً پیدا نمی‌شود. سرچ درستی وجود ندارد و ساختاری هم نیست که بشود در آن گشت. تنها راه رسیدن به آن، اسکرول کردن است.

بیماری که دنبال یک درمان مشخص می‌گردد، در گوگل می‌گردد، نه در آرشیو صفحه‌ی تو. او اسم تو را بلد نیست که بیاید اکانتت را بگردد. او سؤالش را تایپ می‌کند.

فیلترینگ و اختلال هم برای ما فرضی نیست. اتفاق افتاده و باز هم می‌افتد. وقتی می‌افتد، تمام حضورت با آن می‌رود.

استوری، حادترین شکل ماجرا

سال‌ها بخش زیادی از آموزش‌هایم را در استوری می‌گذاشتم. الان هیچ‌کدامشان وجود ندارند. فقط در آرشیو خودم مانده‌اند و حتی خودم هم به‌سختی می‌توانم پیدایشان کنم. هر اثری داشتند همان موقع داشتند و تمام شد. هیچ‌کس نمی‌تواند در آن‌ها جست‌وجو کند، نه گوگل، نه مخاطب، نه خود من.

و این فقط مال من نیست. خیلی از دندانپزشک‌ها جدی‌ترین حرف‌های علمی‌شان را در استوری می‌زنند. یعنی بهترین چیزی که دارند را در فرمتی می‌گذارند که ساختش این است که فردا پاک شود.

نکته این است که ارزش یک توضیح ربطی به عمر آن در پلتفرم ندارد. توضیحی که امروز درست و مفید بوده، سه سال بعد هم همان‌قدر درست است و هنوز جواب همان سؤال را می‌دهد. چیزی که تعیین می‌کند بماند یا برود، کیفیت خودش نیست، جایی است که در آن گذاشته شده. زحمتش یکی است، عمرش نه.

این حرف ضد اینستاگرام نیست

اینستاگرام ویترین اجاره‌ای خوبی است. جای شلوغی است، آدم‌ها آنجا هستند و برای معرفی سریع کار می‌کند. اگر آن را ول کنی چیزی به دست نیاورده‌ای.

مشکل جایی است که آدم فقط ویترین اجاره‌ای داشته باشد. یعنی همه‌ی کاری که کرده‌ای در جایی نگهداری می‌شود که قانونش را کس دیگری می‌نویسد، عمرش را کس دیگری تعیین می‌کند، و اگر فردا تعطیل شود، تو هیچ نسخه‌ی قابل استفاده‌ای از کارت نداری.

سؤال بعدی

پس جواب چیست؟ جواب ساده به نظر می‌رسد: سایت داشته باش. ولی این جواب به همان اندازه که ساده است، ناقص هم هست.

هزاران سایت دندانپزشکی وجود دارند که هیچ اتفاقی برایشان نمی‌افتد. کسی پیدایشان نمی‌کند، کسی نمی‌خواندشان، و صاحبشان سالی یک بار هم بازشان نمی‌کند. صرف داشتن سایت، هیچ چیزی را حل نمی‌کند.

قسمت بعد درباره‌ی دو دندانپزشک است که هر دو سایت دارند، و اینکه چرا برای یکی کار می‌کند و برای دیگری نه.