احیای دیجیتال ایده‌ی ریچموند در دندان خلفی

English

اندیکاسیون: کجا به این فکر می‌افتیم

یک وضعیت مشخص را در نظر بگیر. دندان خلفیِ عصب‌کشی‌شده با تخریب تاجی زیاد که برای نگه‌داشتن روکش به گیر از داخل ریشه احتیاج دارد. تا اینجا کیس معمولی است، ولی دو محدودیت هم‌زمان دارد.

اول اینکه فضا کم است. اتاقک پالپ کم‌عمق است یا دیواره‌هایش واگرا، و آن‌قدر عمق و گیر ندارد که بشود به یک اندوکران تکیه کرد.

دوم اینکه نمی‌شود روی باندینگ حساب کرد. ایزوله‌کردن به درستی مقدور نیست، رطوبت مهار نمی‌شود، یا لبه‌ی تراش زیر لثه رفته. در این شرایط هر رستوریشنی که ماندگاری‌اش کاملاً به باند وابسته باشد، یک قمار است.

---

چرا اندوکران اینجا جواب نمی‌دهد

اندوکران در حالت عادی گزینه‌ی خوبی برای دندان خلفی است، ولی دقیقاً به دو دلیلی که در بالا آمد اینجا کنار می‌رود.

اندوکران گیرش را از اتاقک پالپ می‌گیرد، پس وقتی اتاقک کم‌عمق یا واگرا باشد، آن گیر لازم را ندارد. و اندوکران کاملاً به باندینگ وابسته است، پس وقتی نمی‌توانی به درستی ایزوله کنی و باند مطمئن بگیری، بنیانش سست است. یعنی همان دو محدودیتِ کیس، دقیقاً همان دو ستونی است که اندوکران روی‌شان ایستاده.

پس به گزینه‌ای احتیاج داریم که گیرش را از جای دیگری بگیرد، نه از اتاقک پالپ و نه از باند.

---

ایده‌ی قدیمی ریچموند و ایرادهایش

جایی که گیر از باند و پالپ چمبر نمی‌آید، از خود ریشه می‌آید. همان منطقی که پشت ایده‌ی قدیمی ریچموند بود: یک واحد یک‌پارچه که پست و کور و روکش را با هم دارد و گیرش را به شکل مکانیکی از پست داخل ریشه می‌گیرد.

مزیت این ایده روشن است: گیر مکانیکی است، پس گروگان باند نیستی، و می‌توانی با سمان معمولی بچسبانی. ولی ریچموند کلاسیک از رده خارج شد و دلیلش هم مهم است.

ریچموند را جنس فلزش حذف نکرد، ریخته‌گری‌اش حذف کرد. در یک ریخته‌گری یک‌تکه دو خواسته‌ی متضاد داری. روکش را کمی بزرگ‌تر می‌خواهی که راحت بنشیند و فضای سمان داشته باشد. پست را کمی کوچک‌تر می‌خواهی که راحت تر داخل کانال جا برود. یک قالب نمی‌تواند هم‌زمان روکش را کمی گشاد و پست را کمی تنگ بریزد. برای همین همیشه یک طرف فدای طرف دیگر می‌شد و کیفیت نشستن قابل‌اعتماد نبود. به همین خاطر درمان رفت سمت پست و کور جدا از روکش.

---

راه احیای دیجیتال

راهی که این ایراد را برطرف می‌کند این است که کار را از ریخته‌گری بیرون بیاوریم و دیجیتال بسازیم.

اول پست و کور ساخته می‌شود تا شکل کانال گرفته شود. بعد کل دندان در حالی که پست و کور داخلش است در داخل دهان اسکن می‌شود تا موقعیت تاجی و لبه‌ی تراش به دست بیاید. بعد خودِ پست و کور به لابراتوار می‌رود، آنجا جداگانه اسکن می‌شود و روی اسکن داخل‌دهانی مرج می شود. از همان سطح مشترک، دو اسکن با هم یکی می‌شوند و لابراتوار یک واحد یک‌تکه‌ی پست و روکش را طراحی و می‌سازد. این همان کاری است که موقع اسکن اباتمنت ایمپلنت انجام می‌شود،وقتی اباتمنت را داخل دهان اسکن میکنیم ،و بعد به لابراتوار ارسال میشود تا مجدد به شکل انفرادی اسکن گردد و با اسکن داخل دهان مرج شود، فقط اینجا این پروسه روی دندان طبیعی به همراه پست و کور انجام می‌شود.

وقتی کار دیجیتال شد، آن تضاد ریخته‌گری از بین می‌رود. نرم‌افزار می‌تواند هر بخش را جدا و درست تنظیم کند، پست را با گیر لازم و روکش را با فضای نشستن لازم، بدون اینکه یکی فدای دیگری شود. در انتخاب جنس هم آزادی. زیرکونیا، فلز، فلز پرینت‌شده و مواد جدیدتر همه روی میزند. جنس دیگر یک محدودیت نیست، یک انتخاب است.

---

نکته‌ای که باید صادقانه کنارش گذاشت

این گزینه یک بها دارد. برای اینکه از باند و از اتاقک پالپ مستقل شود، یک پست سفت را برمی‌گرداند داخل ریشه، و همین همان چیزی است که اندوکران عمداً از آن پرهیز می‌کرد. پست سفت زیر نیروی جانبی فشار را به ریشه منتقل می‌کند و می‌تواند به شکستن ریشه برسد. برای همین این گزینه فقط در دندانی امن است که نیرویش عمدتاً عمودی باشد و فرول کافی داشته باشد.

فرول اینجا تعیین‌کننده است. یک فرول سالمِ حدود یک‌ونیم تا دو میلی‌متری نیرو را مثل یک حلقه دور ریشه می‌گیرد و لحظه‌ی خم‌شدن را که پست سفت را خطرناک می‌کند خنثی می‌کند. با فرول خوب، پست از یک عنصر باربر به صرفاً وسیله‌ی گیر برای کور تنزل می‌کند و نیروی زیادی اصلاً به آن نمی‌رسد.

و عمودی‌بودن نیرو را هم نباید فرض گرفت، باید ساخت. کاسپِ شیب‌دار از نیروی عمودی یک مؤلفه‌ی افقی می‌سازد، پس شیب کاسپ‌ها را کم می‌کنی، تماس‌های حرکتی را از روی آن دندان برمی‌داری و تماس‌های مرکزی را روی محور طولی می‌گذاری. با این کار شرط عمودی‌بودن از یک شانس آناتومیک به یک چیز قابل‌کنترل تبدیل می‌شود. تنها جایی که این کنترل شکننده می‌شود بیمار براکسر است، که آنجا این مورد مصرف عملاً بسته است.

---

جمع‌بندی

این یک راه‌حل عمومی نیست، جواب یک کیس مشخص است: دندان خلفی با نیروی عمودی و فرول کافی، جایی که فضای کم و باند نامطمئن اندوکران را از میدان خارج می‌کنند. در این وضعیت، ایده‌ی قدیمی ریچموند دوباره منطقی می‌شود، به شرطی که به‌جای ریخته‌گری، دیجیتال ساخته شود.

این یک راه‌حل عمومی نیست، جواب یک کیس مشخص است؛
دندان خلفی با نیروی عمودی و فرول کافی، جایی که فضای کم و باند نامطمئن اندوکران را از میدان خارج می‌کنند.

محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندان‌پزشکان و دانشجویان دندان‌پزشکی تهیه شده است.