اوردنچر دندانی؛ حفظ ریشه‌ها ارزشمند است، اما یک خطر مهم وجود دارد!
گاهی دندان‌هایی که به دلیل کاهش ساپورت استخوانی یا نسبت نامناسب تاج به ریشه، گزینه خوبی برای پروتز ثابت یا پارسیل نیستند، هنوز می‌توانند به‌عنوان پایه اوردنچر استفاده شوند.
حفظ این ریشه‌ها، به‌خصوص کانین‌های فک پایین، به کاهش تحلیل استخوان، افزایش ثبات پروتز و حفظ حس عمقی (Proprioception) کمک می‌کند و می‌تواند رضایت بیمار را افزایش دهد.
اما مهم‌ترین نگرانی درباره این درمان چیست؟
در یک مرور سیستماتیک منتشرشده در سال ۲۰۲۴، نتایج ۱۱ مطالعه بالینی تصادفی درباره اوردنچرهای متکی بر دندان طبیعی (Root-Retained Overdentures) بررسی شد.
پوسیدگی ریشه، شایع‌ترین عارضه گزارش‌شده بود. نویسندگان تأکید می‌کنند که این پوسیدگی‌ها ممکن است حتی در مدت کوتاهی پیشرفت کنند و باعث از دست رفتن دندان پایه شوند.
چند نکته مهم و کاربردی از مقاله:
- کوپینگ فلزی (Cast Coping): مقاله به یک مرور سیستماتیک قبلی اشاره می‌کند که میزان از دست رفتن دندان‌های پایه دارای کلاهک فلزی را کمتر از ۲ درصد در سال گزارش کرده است. البته این عدد مربوط به بقای دندان است و به معنای اثبات کاهش پوسیدگی توسط کلاهک فلزی نیست.
- پیشگیری از پوسیدگی: در مطالعات بررسی‌شده، استفاده از ترکیبات فلوراید و کلرهگزیدین-فلوراید به کاهش پوسیدگی ریشه کمک کرده است. ترکیبات کلرهگزیدین نیز در کنترل پلاک و بهبود وضعیت لثه مؤثر گزارش شده‌اند.
- انتخاب ماده ترمیمی: هنوز شواهد کافی وجود ندارد که مشخص کند کدام ماده برای سیل‌کردن دهانه کانال ریشه دندان‌های پایه بهترین انتخاب است. در برخی مطالعات، ترمیم‌های آمالگام بیشتر به تعمیر نیاز پیدا کرده‌اند.
- نگهداری پروتز: بخشی از اوردنچرها در پنج سال اول به تعمیر یا تعویض نیاز پیدا می‌کنند. بنابراین مراقبت از خود پروتز هم به اندازه بررسی دندان‌های پایه اهمیت دارد.
- معاینات دوره‌ای: نویسندگان بر بهداشت دقیق دهان و مراجعات منظم تأکید دارند و حداقل یک معاینه سالانه را توصیه می‌کنند.
جمع‌بندی کلینیکی
اوردنچر متکی بر دندان طبیعی همچنان یک گزینه درمانی ارزشمند است، به‌ویژه برای بیمارانی که حفظ حتی چند ریشه می‌تواند به حفظ استخوان و ثبات پروتز کمک کند.
اما حفظ ریشه به‌تنهایی موفقیت درمان را تضمین نمی‌کند. پوسیدگی ریشه یکی از مهم‌ترین تهدیدها برای بقای دندان‌های پایه است و پیشگیری از آن باید از همان ابتدای درمان جدی گرفته شود.
البته شواهد این مرور محدودیت دارند؛ ۹ مطالعه از ۱۱ مطالعه ریسک سوگیری بالایی داشتند و امکان انجام متاآنالیز وجود نداشت.