DentCast
DentCast
دکتر فواد شهابیان

نکتهٔ کلینیکی ۱۱۳ — قالب‌گیری ایمپلنت: نکات کلیدی

تاریخ انتشار: آخرین بازبینی:
English

اگر قالب یا اسکن خطایی داشته باشد، لابراتوار معمولاً متوجه آن نمی‌شود و همان خطا مستقیم به پروتز منتقل می‌شود. برای همین پیش از فرستادن کار چند چیز را چک می‌کنیم. این چک‌ها فقط چند دقیقه وقت می‌گیرند، ولی از بیشتر برگشت‌های کار و پروتزهایی که پسیو نمی‌نشینند جلوگیری می‌کنند.

نشستن کامل کوپینگ یا اسکن بادی با رادیوگرافی

هر جا لبه‌ی ایمپلنت زیر لثه است و با چشم دیده نمی‌شود، نشستن کامل کوپینگ یا اسکن بادی را با رادیوگرافی چک می‌کنیم. پرتو باید عمود بر محور طولی ایمپلنت باشد. اگر پرتو زاویه داشته باشد، لبه‌ی کوپینگ و پلتفرم ایمپلنت روی هم می‌افتند و یک فاصله‌ی کوچک بین آن‌ها پنهان می‌ماند. وقتی تابش عمود باشد، رزوه‌های ایمپلنت در هر دو طرف واضح و تیز دیده می‌شوند. اگر رزوه‌ها محو یا روی هم افتاده باشند، زاویه را عوض می‌کنیم و دوباره عکس می‌گیریم.

من خودم وقتی ایمپلنت عمیق است، پیش از قالب‌گیری کمی لثه را اصلاح می‌کنم تا کوپینگ راحت بنشیند. وقتی نشست، آن را کمی می‌چرخانم تا مطمئن شوم حرکت چرخشی ندارد و آنتی‌روتیشن درگیر شده، و بعد پیچ را محکم می‌بندم. این روش در بیشتر موارد بدون رادیوگرافی هم اطمینان می‌دهد.

رادیوگرافی نشستن کامل و ناقص کوپینگ
تصویر ۱: رادیوگرافی کوپینگ بسته‌شده روی ایمپلنت. چپ: کوپینگ کامل ننشسته و در محل اتصال یک خط و پله‌ی کوچک دیده می‌شود. راست: کوپینگ کامل نشسته و اتصال بدون فاصله است.

ثبت امرجنس پروفایل با کوپینگ کاستومایز

وقتی لثه را با روکش موقت فرم داده‌ایم، دور ایمپلنت یک تونل در لثه ساخته شده که شکلش همان شکل بخش زیرلثه‌ای روکش موقت است. کوپینگ معمولی از این تونل باریک‌تر است. اگر آن را ببندیم، لثه دورش جمع می‌شود و قالب شکل تونل را ثبت نمی‌کند. راه حل این است که کوپینگ را هم‌شکل بخش زیرلثه‌ای روکش موقت کنیم، یعنی کوپینگ را کاستومایز کنیم:

  1. روکش موقت را از دهان باز می‌کنیم و روی یک آنالوگ می‌بندیم.
  2. آنالوگ و روکش را داخل سیلیکون فرو می‌کنیم، تا جایی که بخشی از روکش که داخل لثه بوده کامل در سیلیکون باشد و فقط تاج بیرون بماند.
  3. بعد از ست شدن سیلیکون، روکش را باز می‌کنیم. آنالوگ در سیلیکون می‌ماند و جای بخش زیرلثه‌ای روکش مثل یک قالب کوچک در سیلیکون باقی می‌ماند.
  4. کوپینگ را روی همان آنالوگ می‌بندیم. حالا بین کوپینگ و دیواره‌ی سیلیکون یک فضای خالی هست.
  5. این فضا را با رزین آکریلی یا کامپوزیت فلو پر می‌کنیم و می‌گذاریم سخت شود.

کوپینگی که بیرون می‌آید پایینش همان شکل روکش موقت را دارد. در دهان، لثه را مثل روکش موقت سر جایش نگه می‌دارد و قالب شکل لثه را درست ثبت می‌کند.

ساخت کوپینگ کاستومایز از روی روکش موقت
تصویر ۲: ساخت کوپینگ کاستومایز از روی روکش موقت. a: روکش موقت روی آنالوگ. b: بعد از ست شدن سیلیکون و باز کردن روکش، جای بخش زیرلثه‌ای آن در سیلیکون مانده است. c: کوپینگ روی همان آنالوگ بسته شده و فضای دورش با رزین پر شده است. d: کوپینگ کاستومایزشده بیرون از سیلیکون.
کوپینگ کاستومایز
تصویر ۳: کوپینگ اوپن تری کاستومایزشده که روی ایمپلنت بسته شده. بخش زیرلثه‌ای کوپینگ با رزین (قرمز) پر شده تا همان شکلی را داشته باشد که روکش موقت به لثه داده بود و بافت را سر جایش نگه دارد.
مدل گچی با لثه‌ی مصنوعی
تصویر ۴: مدل گچی با لثه‌ی مصنوعی دور دو آنالوگ. شکلی که لثه در دهان گرفته بود باید در مدل هم همین‌طور دیده شود.

تری و ماده

تری نباید موقع بیرون آوردن خم شود و ماده باید بعد از ست آن‌قدر سفت باشد که کوپینگ را محکم نگه دارد. تری را هم تا زمانی که کارخانه برای ست کامل ماده گفته از دهان بیرون نمی‌آوریم.

چک قالب پیش از ارسال

در اطراف کوپینگ نباید حباب یا کمبود ماده دیده شود، به‌خصوص روی برجستگی‌ها و شیارهای گیر کوپینگ اوپن تری. کوپینگ داخل قالب نباید تکان بخورد یا بچرخد و ماده هم نباید جایی از تری جدا شده باشد. در کلوز تری، جای کوپینگ در قالب باید تیز و کامل باشد و وقتی کوپینگ را برمی‌گردانیم، باید با یک حس قفل شدن مشخص سر جایش بنشیند. اگر هر کدام از این موارد درست نبود، قالب را تکرار می‌کنیم.

وصل کردن آنالوگ

در اوپن تری، کوپینگ بعد از بیرون آوردن تری داخل قالب می‌ماند. از سمت داخل قالب، یعنی سمتی که روی لثه بوده، فقط ته کوپینگ یعنی کانکشن آن دیده می‌شود و از پشت تری سر پیچ گاید بیرون زده است. آنالوگ را روی ته کوپینگ می‌گذاریم و پیچ گاید را از پشت تری سفت می‌کنیم تا آنالوگ به کوپینگ بسته شود. موقع سفت کردن، آنالوگ را با انگشت یا یک پنس محکم نگه می‌داریم. اگر نگه نداریم، چرخش پیچ به کوپینگ منتقل می‌شود و ممکن است کوپینگ داخل ماده کمی بچرخد و جهت چرخشی ایمپلنت غلط منتقل شود. پیچ را با دست سفت می‌کنیم و در آخر نگاه می‌کنیم که بین آنالوگ و کوپینگ هیچ فاصله‌ای نباشد.

در کلوز تری، کوپینگ بعد از بیرون آوردن تری روی ایمپلنت در دهان می‌ماند و در قالب فقط جای خالی آن ثبت شده است. کوپینگ را از دهان باز می‌کنیم و بیرون از دهان آنالوگ را به آن می‌بندیم. بعد کوپینگ و آنالوگ را با هم در جای خالی کوپینگ در قالب می‌گذاریم، طوری که سطح صاف کوپینگ روبه‌روی سطح صاف جای آن در قالب باشد، و فشار می‌دهیم تا با یک حس قفل شدن مشخص کامل جا بیفتد. اگر کوپینگ در جایش لق است یا تا انتها جا نمی‌افتد، به این قالب اعتماد نمی‌کنیم.

مراحل قالب‌گیری کلوز تری
تصویر ۵: مراحل کلوز تری. کوپینگ روی ایمپلنت بسته می‌شود، بعد از قالب‌گیری تری بیرون می‌آید و کوپینگ روی ایمپلنت می‌ماند، و در آخر کوپینگ همراه آنالوگ به جای خودش در قالب برمی‌گردد.

جیگ وریفیکیشن در فول آرچ

در کارهای فول آرچ همه‌ی ایمپلنت‌ها با یک فریم‌ورک یک‌تکه به هم وصل می‌شوند و خطای کوچک مدل، پسیو فیت را از بین می‌برد. برای همین پیش از ساخت فریم‌ورک نهایی، دقت مدل را با جیگ وریفیکیشن چک می‌کنیم. فرقی نمی‌کند مدل از روی قالب سنتی ریخته شده باشد یا از روی اسکن پرینت شده باشد.

جیگ یک قطعه‌ی سفت است که روی همین مدل ساخته می‌شود. روی هر آنالوگ یک سیلندر یا کوپینگ فلزی پیچ می‌کنیم و این‌ها را با رزین آکریلی به هم وصل می‌کنیم. نتیجه یک پل سفت است که با پیچ روی همه‌ی آنالوگ‌ها می‌نشیند. چون رزین موقع سخت شدن کمی جمع می‌شود، معمولاً اتصال بین ایمپلنت‌ها را برش می‌دهیم و دوباره با مقدار کمی رزین وصل می‌کنیم.

ساخت جیگ روی مدل
تصویر ۶: ساخت جیگ روی مدل. روی هر آنالوگ یک کوپینگ پیچ شده، نخ دندان دور کوپینگ‌ها پیچیده شده تا رزین روی آن بنشیند، و رزین (قرمز) کوپینگ‌ها را یکی‌یکی به هم وصل می‌کند.

منطقش ساده است: جیگ روی مدل بدون فشار نشسته است. اگر مدل موقعیت ایمپلنت‌ها را درست منتقل کرده باشد، در دهان هم باید بدون فشار روی همه‌ی ایمپلنت‌ها بنشیند. برای امتحان، فقط پیچ یکی از ایمپلنت‌های انتهای قوس را می‌بندیم و نگاه می‌کنیم جیگ روی بقیه‌ی ایمپلنت‌ها بدون فاصله نشسته یا نه. بعد همین کار را از انتهای دیگر قوس تکرار می‌کنیم. اگر جیگ جایی از ایمپلنت فاصله گرفت، مدل دقیق نیست. در این حالت جیگ را در همان ناحیه برش می‌دهیم، تکه‌ها را جداجدا روی ایمپلنت‌ها پیچ می‌کنیم و در دهان دوباره با رزین به هم وصل می‌کنیم. حالا جیگ موقعیت درست ایمپلنت‌ها را دارد و مدل از روی آن اصلاح می‌شود یا دوباره ساخته می‌شود.

جیگ وریفیکیشن روی مدل
تصویر ۷: جیگ وریفیکیشن روی مدل گچی یک فک بی‌دندان با شش آنالوگ. پیش از ساخت فریم‌ورک، همین قطعه در دهان امتحان می‌شود.

چک اسکن پیش از ارسال

این چک نسخه‌ی دیجیتال همان چک قالب است. اسکن بادی باید کامل نشسته باشد و هر جا شک داریم، با رادیوگرافی چک شده باشد. خود اسکن بادی هم باید سالم و بدون خراش باشد و بیشتر از تعداد مجاز از آن استفاده نشده باشد. بخشی از اسکن بادی که بیرون از لثه است باید کامل، بدون سوراخ و بدون اثر خون و بزاق ثبت شده باشد. اگر امرجنس پروفایل لازم است، بافت باید پیش از جمع شدن لثه اسکن شده باشد. نوع اسکن بادی، سیستم ایمپلنت و قطر پلتفرم را هم دقیق برای لابراتوار می‌نویسیم.

محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندان‌پزشکان و دانشجویان دندان‌پزشکی تهیه شده است.

دکتر فواد شهابیان متخصص پروتزهای دندانی و ایمپلنت

جستجوی سراسری دنت‌کست